Enkele recente publicaties en selectie:

Etalage voor Goede

Ideeën (serie Volkskrant vanaf 18 oktober 2008))

De ontheemde arbeider (Intermediair 1 mei 2008)

Adri Duivesteijn: ‘De stilte in de PvdA is dodelijk’ (Intermediair 13 juni 2007)

Er is veel dat de PvdA-politicus en de Oranje-coach verbindt (Parool 25 november 2006)

Serie interviews lijsttrekkers PvdA, SP en VVD, mijn eerste honderd dagen als....(Intermediair, 2, 9 en 16 november 2006)

Deze titanenstrijd is misleidend (de Volkskrant, Forum, 5 oktober 2006)

Justitie laat burger zitten (de Volkskrant, Forum, 11 april 2006)

Wouter Bos is bindend leider met bindingsangst (de Volkskrant, Forum, 9 maart 2006)

Bangkok op de fiets (Parool 31 december 2005)

Freakonomics, het abortuswonder (Vrij Nederland, 6 augustus 2005, boekbespreking)

De opkomst van de klaagpoliticus (Vrij Nederland, 23 juli 2005, essay)

Tijd voor journalistieke zelfreflectie (Vrij Nederland, 2 juli 2005, boekbespreking)

Het relaas van Marcel van Dam . mega-interview (Groene Amsterdammer, 24 juni 2005)

De Ziener van Verdonk (Groene Amsterdammer, 8 april 2005, boekbespreking)

Essay abdicatie Beatrix (VN, 5 februari 2005)

Reddeloos in Zambia (VN, 22 januari 2005, reportage)

Vloeken in de rechtse kerk, waarin nieuw rechts lijkt op oud links (VN, 24 april 2004)

Veroordeeld in Thailand (VN, 5 juni 2004)

Groeten uit de hel van Thailand (VN, 13 december 2003)

Boos op Brussel, over Nederlandse Euroscepsis (VN, 13 maart 2004)

Land van kleine angsten (VN, 14 december 2002)

Artikelen

Economie Waarom crackdealers bij hun moeder wonen

Het abortuswonder
Door Michiel Zonneveld

Enkele weken geleden stond in de kranten het bericht dat de criminaliteit in Nederland weer was gedaald. Kon dat eigenlijk wel waar zijn? Volgens de analyses die we de laatste decennia van criminologen, politici en de politie hoorden eigenlijk niet. Linkse analytici leggen een verband tussen (hogere) welvaart en (lagere) criminaliteit, en met de economie gaat het helaas uiterst beroerd. Hun rechtse tegenhangers hebben eerder de neiging het te zien als een gevolg van een gebrek aan moraal en, tegenwoordig steeds vaker, aan een gebrekkige integratie van etnische minderheden. Er is geen enkele aanwijzing dat op die terreinen grote stappen voorwaarts zijn gezet.

Zou er dan een oorzaak zijn die iedereen over het hoofd ziet? Dat is een van de vragen die de Amerikaanse econoom Steven Levitt zich samen met journalist Stephen Dubner in Freakonomics stelt. Ook in hun land was er lang sprake van een morele paniek over de groeiende criminaliteit. Tot die in het midden van de jaren negentig sterk ging dalen. In het hoofdstuk ‘Where Have All the Criminals Gone?' onderzoeken ze met zo ongeveer alle beschikbare statistieken de meeste gangbare verklaringen en komen tot de conclusie dat geen enkele bevredigend is. Wat is dan de oorzaak? Levitt en Dubner leggen vervolgens een verband met de legalisering van abortus in de Verenigde Staten, ongeveer twintig jaar eerder. Voor die tijd werden er natuurlijk ook al zwangerschappen onderbroken. Maar omdat het illegaal en dus duur was, maakten vooral minderjarigen uit de betere middenklasse er gebruik van. Sinds twintig jaar is abortus beschikbaar voor alle vrouwen die een goede reden hebben (nog) geen kind te willen. Vaak zijn het tieners, zonder vaste partner. Meestal hebben ze geen, of slecht betaald, werk, geen afgeronde opleiding en geen fatsoenlijke woning. Dus precies het soort ouder waarvan het ongewenste kind opgroeit tot een crimineel.

Met dit soort analyses maken Levitt en partner zich in de Verenigde Staten niet bij iedereen populair. Toen Levitt zijn theorie over de oorzaak van de sterk dalende criminaliteit enkele jaren geleden voor het eerst ontvouwde, verweten veel progressieven hem dat hij de oorzaak van de criminaliteit impliciet bij de veelal zwarte onderklasse legde. Voor conservatief rechts is het verband dat hij legt nog immoreler. Alsof de moord op al die ongeboren kinderen geen misdaad is. Maar zijn onconventionele benadering van politieke vraagstukken werkt voor veel anderen juist aanstekelijk. Freakonomics is al enige tijd een bestseller in de Verenigde Staten. Het heeft weinig van een economisch traktaat. De titel verwijst naar de soms waanzinnige onderwerpen waarover Levitt en Dubner zich buigen. In een hoofdstuk leggen ze uit waarom crackdealers over het algemeen bij hun moeder wonen (ze verdienen slechts drie dollar per uur) en in een ander schetst hij de overeenkomsten tussen frauderende leraren en sjoemelende sumoworstelaars. In weer een ander hoofdstuk trekken ze parallellen tussen de activiteiten van de Ku Klux Klan en huizenmakelaars.

Wat het boek sterk maakt is dat het duo econoom en journalist elk onderwerp met een zelfde onderzoekende en sceptische houding benadert. Geen deskundige of wetenschapper geloven ze op het woord. Ze vragen zich telkens af of ze niet iets over het hoofd zien. Ze hebben daarbij een scherp oog voor de prikkels waardoor mensen zich laten leiden. Niet zelden blijken er financiële motieven te zijn. In die zin gaat Freakonomics wel degelijk over economie. De Ku Klux Klan blijkt bij nader inzien veel meer een commerciële onderneming dan een geheim genootschap. De gewone leden betalen zich blauw aan contributies en de vereiste speciale witte en zwarte kleding. Huizenverkopers maken Levitt en Dubner duidelijk dat ze er niet op moeten vertrouwen dat hun makelaar zich tot het uiterste zal inspannen om een zo hoog mogelijke prijs te krijgen voor hun huis. Te veel extra inspanningen lonen voor hen nauwelijks de moeite (hooguit enkele honderden dollars extra). Ter illustratie laten ze zien dat als makelaars hun eigen huis verkopen ze een aanzienlijk hogere prijs weten te bedingen.

Telkens vragen de schrijvers zich af of deskundigen en politici niet een persoonlijk belang hebben bij een bepaalde verklaring of uitkomst. Ze laten bijvoorbeeld weinig heel van de stelling van de voormalig burgemeester van New York Giuliani dat zijn Zero Tolerance-beleid leidde tot een lagere criminaliteit in zijn stad. Een mooi verkoopverhaal van een politicus, dat wel. Maar in vergelijkbare steden daalde die net zo hard. En voor zover het repressieve beleid enige invloed had, dan was dat het aanstellen van extra agenten, een maatregel die door zijn voorganger werd genomen.

Levitt en Dubner blijken verder een grote hekel te hebben aan wat in hun land ‘conventional wisdom' wordt genoemd. Ze roepen juist op tegen de intuïtie in te gaan. Menig ouder zou zijn kind niet graag bij een familie laten spelen waarvan ze weten dat ze een vuurwapen in huis hebben, schrijft hij bijvoorbeeld. Maar ze laten het wel met een gerust hart achter bij buurtgenoten met een zwembad. Toch is de kans dat hun kind in het zwembad zal verdrinken statistisch gezien honderd keer groter dan dat het bij de andere familie wordt doodgeschoten.

Freakonomics is een prettig leesbaar en weldadig dwars boek. Het wachten is op een Nederlandse variant. Zou vrije abortus ook hier gezorgd hebben voor een lagere criminaliteit?

Freakonomics. A Rogue
Economist Explores the Hidden
Side of Everything
steven D. Levitt en Stephen
J. Dubner
Allen Lane, 242 pagina's, 37,25
Een Nederlandse vertaling van ‘Freakonomics' verschijnt eind dit jaar bij De Bezige Bij
Arrestatie van een crackdealer in Washington DC
shepard sherbell/corbis/tcs

Copyright © 2005 Weekbladpers Tijdschriften (Ja)

 

Klik hier voor veel meer artikelen (vanaf 1992).

 


Hyperlinks
| Contact | Zoeken
Copyright © 2004 michielzonneveld.nl Alle rechten voorbehouden