Enkele recente publicaties en selectie:

Etalage voor Goede

Ideeën (serie Volkskrant vanaf 18 oktober 2008))

De ontheemde arbeider (Intermediair 1 mei 2008)

Adri Duivesteijn: ‘De stilte in de PvdA is dodelijk’ (Intermediair 13 juni 2007)

Er is veel dat de PvdA-politicus en de Oranje-coach verbindt (Parool 25 november 2006)

Serie interviews lijsttrekkers PvdA, SP en VVD, mijn eerste honderd dagen als....(Intermediair, 2, 9 en 16 november 2006)

Deze titanenstrijd is misleidend (de Volkskrant, Forum, 5 oktober 2006)

Justitie laat burger zitten (de Volkskrant, Forum, 11 april 2006)

Wouter Bos is bindend leider met bindingsangst (de Volkskrant, Forum, 9 maart 2006)

Bangkok op de fiets (Parool 31 december 2005)

Freakonomics, het abortuswonder (Vrij Nederland, 6 augustus 2005, boekbespreking)

De opkomst van de klaagpoliticus (Vrij Nederland, 23 juli 2005, essay)

Tijd voor journalistieke zelfreflectie (Vrij Nederland, 2 juli 2005, boekbespreking)

Het relaas van Marcel van Dam . mega-interview (Groene Amsterdammer, 24 juni 2005)

De Ziener van Verdonk (Groene Amsterdammer, 8 april 2005, boekbespreking)

Essay abdicatie Beatrix (VN, 5 februari 2005)

Reddeloos in Zambia (VN, 22 januari 2005, reportage)

Vloeken in de rechtse kerk, waarin nieuw rechts lijkt op oud links (VN, 24 april 2004)

Veroordeeld in Thailand (VN, 5 juni 2004)

Groeten uit de hel van Thailand (VN, 13 december 2003)

Boos op Brussel, over Nederlandse Euroscepsis (VN, 13 maart 2004)

Land van kleine angsten (VN, 14 december 2002)

Artikelen

 

Deze titanenstrijd is misleidend

de Volkskrant, Forum, 5 oktober 2006 (pagina 11)

De suggestie dat de verkiezingen uitsluitend gaan tussen Bos en Balkenende is onjuist, misleidend en onwenselijk, vindt Michiel Zonneveld. We koersen aan op een nog grotere kater dan vier jaar geleden.

Afgelopen zondag was Maurice de Hond door de NOS uitgenodigd om commentaar te leveren op het PvdA-congres in Rotterdam. Daarvoor had hij trouwens net zo goed thuis kunnen blijven. De discussies tussen de partijleden, het opstellen van de kandidatenlijst en zelfs de vaststelling van het verkiezingsprogramma deden er volgens hem nauwelijks toe. Het ging nu eenmaal maar om één ding: wie de minister-president van Nederland wordt. De verkiezingen kon je, aldus de opiniepeiler, het beste vergelijken met Idols. Deze analyse wordt door een groot deel van de media onderschreven. De verslaggeving van de Algemene Beschouwingen en die van de verkiezingscongressen van de verschillende politieke partijen, stond vooral in het teken van de vermeende ‘titanenstrijd’ tussen premier Jan-Peter Balkenende en zijn uitdager Wouter Bos. We worden overvoerd met rubriekjes waarin de score tussen de twee wordt bijgehouden, artikelen waarin allerlei persoonlijke ditjes en datjes tegen elkaar worden afgezet, en opinieonderzoeken naar de vraag of ‘we’ Jan-Peter of Wouter willen. Daarmee spelen kranten, tijdschriften en radio- en tv-programma’s de twee grote partijen fantastisch in de kaart. CDA en PvdA willen immers niets liever dan suggereren dat de tegenstelling tussen Bos en Balkenende de enige is die er toedoet. Ook de vorige verkiezingen waren een tweestrijd tussen CDA en PvdA. De meeste kiezers hebben de afloop daarvan niet als een ‘feest van de democratie’ ervaren. We hoorden in 2002 veel over de ‘inhaalrace’ van Bos, verbleven in spanning over wie de PvdA-kandidaat voor het premierschap zou zijn, waren live getuige van de persconferentie waarin. Job Cohen werd gepresenteerd en konden niet genoeg krijgen van de uiterlijke kenmerken van de twee lijsttrekkers. Vervolgens strandden de formatiebesprekingen tussen CDA en PvdA op meningsverschillen over het financieel-economisch beleid, die tijdens de campagne nauwelijks aandacht hadden gekregen. We lijken nu aan te koersen op een nog grotere kater dan vier jaar geleden. Doordat de campagne nog veel meer dan toen wordt toegespitst op een strijd tussen Bos en Balkenende, en veel kiezers overwegen strategisch te stemmen, zouden PvdA en CDA wel eens elk meer dan 50 zetels kunnen halen. Daarmee krijgen die kiezers precies wat ze niet willen. Uit alle onderzoeken blijkt namelijk dat van alle mogelijke coalities die tussen PvdA en CDA het minst populair is. Maar omdat de twee grote partijen zo veel zetels bij de rest lijken te gaan wegzuigen, zal het nauwelijks mogelijk zijn een andere coalitie te sluiten. Kiezers willen juist weer wél een stabiele regering, maar er is geen enkele garantie dat de twee partijen erin slagen een solide coalitie te vormen. Het is geen toeval dat sinds 1956 maar één kabinet van socialisten en christen-democraten niet voortijdig is gevallen. De enige uitzondering is het kabinet-Lubbers-Kok (1989-1994) dat wel de ene na de andere crisis doormaakte, waarna het CDA bij de verkiezingen van 1994 terugzakte van 54 naar 34 zetels, en de PvdA van 49 naar 37. CDA en PvdA zijn nu eenmaal allebei middenpartijen die bang zijn dat het succes van de een ten koste gaat van de ander. Als ze eenmaal samen in een regering zitten, is de verleiding groot elkaar te blijven verketteren. Daarmee zijn ze immers groot geworden. Als ze er na de verkiezingen mee ophouden, lopen ze het risico hun aanhang weer te verliezen. En als ze ermee doorgaan overigens ook, omdat kiezers ook een hekel hebben aan ruziënde coalitiepartijen. De gang van zaken in Duitsland is in dat opzicht een waarschuwing. De ‘grote coalitie’ van christen-democraten en socialisten slaagt er door interne tegenstellingen onvoldoende in het land te hervormen. De suggestie dat het op 22 november alleen gaat tussen Bos en Balkenende is gebaseerd op de misvatting dat we hier een Angelsaksisch systeem hebben. Campagnestrategen verwijzen ook graag naar hun grote voorbeelden in de VS en Engeland. In Engeland kan de grootste partij al snel rekenen op een meerderheid en het premierschap opeisen. De president van Amerika wordt rechtstreeks gekozen en heeft een grote persoonlijke macht het beleid naar zijn hand te zetten. In die landen is het dus ook niet zo vreemd over titanen te spreken. Je kunt zo’n Angelsaksisch systeem ook hier willen invoeren (wat onder anderen Wouter Bos en Maurice de Hond willen), maar het ziet er niet naar uit dat dit binnen afzienbare tijd lukt, Er is al veel gewonnen als de grote partijen, politiek analisten en journalisten er wat meer rekening mee houden dat we een Nederlands politiek stelsel hebben. Dat moet beginnen met het besef dat het beleid van een kabinet nog altijd in belangrijke mate bepaald wordt door de politieke verhoudingen in de Tweede Kamer. Het is dan ook ronduit misleidend te suggereren dat je voor een voortzetting van het huidige beleid op Balkenende moet stemmen. Een VVD-aanhanger loopt minder risico als hij gewoon Rutte kiest. Als de huidige coalitie geen meerderheid haalt, of als het CDA om een andere reden linksaf slaat, is er tenminste nog een stevige rechtse oppositie. Het feit dat Nederland een coalitieland is, zou er ook toe moeten dwingen te kijken naar de potentiële overeenkomsten tussen de partijen. Hoe zouden CDA en PvdA wel vruchtbaar kunnen samenwerken? Het gaat daarbij om veel meer dan de vraag wie de premier mag leveren. De inhoudelijke en persoonlijke tegenstellingen worden nu buiten alle proporties opgeblazen. Titanenstrijd? Het doet me vooral denken aan een jongetje dat met Koninginnedag op straat zit met een bordje waarop MONSTERS staat geschreven. Als je vijf Eurocent betaalt mag je met een microscoop in een doos naar twee bladluizen kijken.

Copyright: Zonneveld, Michiel

Michiel Zonneveld is journalist en auteur van onder meer Kermis in de politiek.

 


Klik hier voor veel meer artikelen (vanaf 1992).

 


Hyperlinks
| Contact | Zoeken
Copyright © 2004 michielzonneveld.nl Alle rechten voorbehouden