Zoeken

Lage gevoelstemperatuur

MEN KAN de VVD in elk geval niet verwijten dat ze overmatig sentimenteel is. De partij blijft zich als enige in de Tweede Kamer verzetten tegen de koudetoeslag die het kabinet heeft voorgesteld. De VVD vindt het maar onzin de mensen met de laagste inkomens tegemoet te komen nu de stookkosten door de bittere kou stijgen. Wie gedacht had dat de partij naar links zou opschuiven na enkele jaren regeren met PvdA en D66, is definitief een illusie armer.

Door Michiel Zonneveld. Verschenen op 13 januari 1997 in Het Parool.

Deel deze pagina:

Het Parool (logo)

In het verleden werd ook door andere partijen wel eens lacherig gedaan over de voorgestelde tegemoetkoming. Het CDA-kamerlid Gerrit Terpstra zei in 1992 bijvoorbeeld over het toenmalig PvdA-kamerlid Flip Buurmeijer (hij had de bijnaam ‘aardgas-Flip’) dat deze ‘als het een keer goed geregend had meteen een koudetoeslag voor de minima eiste’.

Maar inmiddels is er veel veranderd. Niet alleen zijn de winters strenger geworden, ook hebben de mensen met de laagste inkomens in vergelijking met de jaren tachtig veel minder te besteden. Het kabinet heeft zelfs een armoedenota gepresenteerd. Tal van organisaties, van vakbonden tot de kerken, hebben aandacht gevraagd en gekregen voor het probleem van de ‘stille armoede’.

Maar wat heeft de VVD toch bezield zo’n hard standpunt in te nemen? Populair zal de partij er niet door worden. Want wat moeten bijvoorbeeld de alleenstaande bejaarden er van denken, die zich afvragen of ze zich met hun uitkerinkje van 1412 gulden netto wel kunnen veroorloven de verwarming een graadje hoger te zetten.

Wat opvalt is de opmerkelijk koele (vergeef me deze ongewilde woordspeling) redenering achter dit standpunt. VVD-woordvoerder Henk van Hoof, een politicus met een lage gevoelstemperatuur, ontkent op de eerste plaats in een gesprek met de Volkskrant van afgelopen zaterdag dat een minimuminkomen ontoereikend is. Hij verwijst zelfs naar ‘verschillende onderzoeken’ waaruit dit zou blijken. Hij zegt er alleen niet bij welke onderzoeken. Zijn bewering druist ook in tegen alle cijfers van het CBS, die een jarenlange daling van de koopkracht van de mensen met de laagste inkomens te zien gaven.

Vervolgens redeneert de VVD’er dat mensen met een uitkering maar een beroep moeten doen op de bijzondere bijstand. Maar in praktijk blijken veel mensen, en vooral de ouderen, zich te generen om bij de sociale dienst aan te kloppen. Uit cijfers van de gemeente Rotterdam blijkt dat van de zestigduizend mensen die vorig jaar recht hadden op een koudetoeslag via de bijzondere bijstand, slechts tien procent hier daadwerkelijk om vroeg.

Vorig jaar gebruikte PvdA-minister Melkert dezelfde redenering als de VVD, toen om een koudetoeslag voor alle minima af te wijzen. Dit jaar moet hij erkennen dat hij zich destijds vergiste. Het is wat merkwaardig dat de VVD als enige in het land volhardt in haar standpunt dat de bijzondere bijstand een oplossing biedt.

De kern van het VVD-betoog is dat een koudetoeslag van ongeveer honderd gulden slecht is voor de werkgelegenheid. Het vergt heel wat redeneerkunst van Van Hoof om dit duidelijk te maken. Hij legt eerst uit dat het hem niet om de kosten gaat. Er zijn genoeg meevallers om die te dekken. Ook zouden de kosten waarschijnlijk wel meevallen.

Het grote probleem volgens Van Hoof dat het steeds minder aantrekkelijk wordt een baan te zoeken. Want wie aan het werk gaat, mist al die regelingen die bedoeld zijn voor mensen die slechts zijn aangewezen op een minimumuitkering. De huursubsidie loopt fors terug. Ze komen niet in aanmerking voor tal van gemeentelijke regelingen (zoals de stadspas), enzovoort. Het gevolg is een ‘armoedeval’. Mensen houden liever vast aan hun uitkering dan dat ze hun geluk op de arbeidsmarkt beproeven.

De VVD-fractie in de Tweede Kamer weet wel dat ze de strijd deze keer verliest. Maar het verzet moet worden opgevat als een waarschuwing aan vooral de coalitiepartners PvdA en D66 dat ze niet eindeloos akkoord gaat met plannetjes die beogen de minima tegemoet te komen.

Het betoog van Van Hoof was sterk geweest als hij vervolgens met plannen was gekomen om het voor mensen met een uitkering aantrekkelijker te maken een baan te accepteren. Maar hierover is hij opvallend vaag. Hij ziet nog steeds veel in een verlaging van het minimumloon. Omdat hij zegt de uitkeringen niet te willen verlagen, lijkt hij het alleen maar financieel minder aantrekkelijk te willen maken voor mensen met een uitkering een baan te accepteren.

Een betere oplossing zou een radicale herziening van het belastingstelsel kunnen zijn. Voor werkgevers zou het aantrekkelijk kunnen worden mensen in dienst te nemen door de werkgeverslasten voor laagbetaalde arbeid te verminderen. Voor werknemers zou het aantrekkelijk kunnen worden een baan te accepteren door een lagere inkomstenbelasting te heffen. Het meest radicale idee dat wordt bepleit is de invoering van een ‘negatieve inkomstenbelasting’, waarbij mensen pas boven een bepaald inkomen belasting gaan betalen.

Maar niets hierover van de VVD. De partij voelt doorgaans niet veel voor verlaging van de lasten voor bijvoorbeeld laaggeschoolde arbeid. Ze is verder bevreesd voor verkleining van inkomensverschillen. Het blijft zo bij gemopper over de koudetoeslag.

En de minima heeft de VVD niet veel meer te bieden dan het invallen van de dooi.

Deel deze pagina:

Klik hier voor volgend artikel

Een handige verkoper

ZOU Jaap de Hoop Scheffer dan van alles verstand hebben? De vice-voorzitter van de CDA-fractie was de eerste die reageerde op de

© copyright 2022 Michiel Zonneveld| ontwerp: Ministry of Data