Zoeken

Julio Poch: Oud-piloot rekent op vrijspraak

‘Waarheid is totaal verwrongen geraakt’

Al 8 jaar sleept zijn rechtszaak in Argentinië, maar Julio Poch (65) zegt veel vertrouwen te hebben in een snelle afloop. Maandag houdt zijn advocaat zijn slotpleidooi in Buenos Aires. “Al die jaren is geen enkel bewijs van mijn betrokkenheid op tafel gekomen,” zegt de oud-Transaviapiloot. Hij zit sinds 2009 gevangen in de Argentijnse hoofdstad op verdenking van ‘misdaden tegen de mensenrechten’, gepleegd tijdens de militaire dictatuur. Het draait om de dodenvluchten (zie kader).

Door Michiel Zonneveld. Verschenen op 1 juli 2017 in Het Parool.

Deel deze pagina:

De aanklagers baseren zich op verklaringen van uw voormalige Transavia-collega’s Tim Weert en Edwin Reijnoudt Brouwer.

“Daar is het hele verhaal wel mee begonnen. Met een dubieuze reconstructie van een discussie die ik onder anderen met hen in 2003 tijdens een diner op Bali voerde. Maar zelfs de aanklagers vinden dat hearsay geen basis mag zijn voor een veroordeling. Voormalig aanklager Mercedes Soiza Reilly was daar wel dubbelhartig in. Want in 2015 sprak ze tijdens haar aanklacht toch minstens de helft van de tijd over wat er tijdens dat diner gezegd zou zijn.”

Volgens deze twee oud-collega’s zou u tijdens dat diner gezegd hebben bij de dodenvluchten betrokken te zijn geweest.

“Ze hebben in 2011 al, in het bijzijn van de aanklagers en mijn advocaten (de Argentijn Gerardo Ibañez en zijn Nederlandse collega Geert-Jan Knoops – MZ), toegegeven dat ik nooit heb gezegd dat ik persoonlijk bij die dodenvluchten betrokken ben geweest.”

Hoe kwamen die dodenvluchten dan wel ter sprake? Volgens uw oud-collega Brouwer zou u gezegd hebben: ‘We threw them in the sea.’

“Ik was stomverbaasd toen ik hoorde dat Brouwer dat suggereerde. Het gesprek ging aanvankelijk over Zorreguieta. Ik vond het unfair dat hij niet bij het huwelijk van Máxima mocht zijn.”

“Er is later wel gesproken over lichamen die zijn aangespoeld. Volgens Brouwer en Weert waren die uit een vliegtuig gegooid. Ik heb toen gezegd dat dat in dat geval vanuit transportvliegtuigen in de oceaan moest zijn gebeurd, omdat dit met andere vliegtuigen vrijwel onmogelijk is. Dat is alles wat er over de dodenvluchten is gezegd. Het woord dodenvluchten is zelfs niet gevallen.”

In 2014 ging Brouwer een stuk verder. Hij kwam met de namen van verschillende andere collega’s die u over de dodenvluchten had verteld. U zou de slachtoffers persoonlijk uit het vliegtuig hebben gegooid.

“Dat was een verzinsel. De eerdere verklaringen hielden geen stand. Dus toen kwam hij daarmee. Ik weet ook bijna zeker dat hij is geïnstrueerd door de aanklagers. Maar de collega’s die hij toen noemde hebben in een notariële verklaring vastgelegd dat ze mij dat nooit hebben horen zeggen.”

Waarom zouden uw oud-collega’s zomaar zulke belastende verklaringen afleggen?

“Ik heb er verschillende theorieën over. Ik noemde al de miscommunicatie. We spraken in dat restaurant op Bali Engels. Tijdens het verhoor ging het bijvoorbeeld over het woord ‘you’. Bedoel je dan jij persoonlijk, of jullie als leger? Ik denk dat er sprake was van vooroordelen.”

“Ik heb begrepen dat een collega het maar verdacht vond dat ik als toppiloot van de Argentijnse marine bij een kleine luchtvaartmaatschappij als Transavia terechtkwam. Verstopte ik me hier niet? Een belachelijke suggestie. Want als ik me verstopte, waarom was ik dan met naam en foto’s actief op Facebook, for Christ’s sake?!”

“En ik zei wellicht dingen die ze niet bevielen. Zoals dat de kinderen van de moeders die op de Plaza de Mayo stonden niet allemaal onschuldige slachtoffers waren, maar dat er ook terroristen onder zaten. In onderlinge gesprekken tussen een heel klein groepje collega’s hebben verhalen zich versterkt. De waarheid is zo totaal verwrongen geraakt. Dat kon vooral gebeuren omdat geen van de collega’s bij mij op dat gesprek is terug gekomen.”

Volgens de Argentijnse aanklagers was u als militair onderdeel van een systeem waarin u wel betrokken moest zijn bij de schendingen van de mensenrechten.

“Het probleem voor de aanklagers is dat er niets is dat naar mijn persoonlijke betrokkenheid verwijst. Ik was vóór 2009 nooit genoemd door slachtoffers. In geen enkel document of verklaring over mensenrechtenschendingen kwam mijn naam voor. Er is niets dat mijn naam verbond aan Esma (opleidingscentrum van de marine, gevangenis tijdens de junta, zie kader – MZ), simpelweg omdat ik als gevechtspiloot daar nooit kwam. Wij moesten worden ingezet tegen buitenlandse vijanden. In die tijd dreigde een oorlog met Chili. ”

De aanklagers zeggen dat u hebt gelogen dat u niet de vliegtuigen kon besturen waarmee de dodenvluchten werden uitgevoerd.

“Ten tijde van de militaire regering vloog ik met twee gevechtsvliegtuigen: de Aermacchi MB-326 en de Douglas A4 Skyhawk. Dat waren één- of tweepersoons straalvliegtuigen, dus niet de vliegtuigen die volgens de aanklagers zijn ingezet bij de dodenvluchten.”

“Mijn oud-commandanten zeiden allemaal dat ik alleen met die twee gevechtsvliegtuigen kon vliegen. Ze verklaarden ook dat ik nooit naar Buenos Aires ben geweest om een missie uit te voeren, terwijl de vluchten vanuit daar werden uitgevoerd.”

Maken zij niet uit die logboeken op dat u wel degelijk andere vliegtuigen kon besturen?

“Omdat ze zelf geen bewijzen voor mijn schuld hebben, proberen ze de zaak te redden door op allerlei manieren de bewijzen van mijn onschuld onderuit te halen. Waar het om gaat is of ik in staat was zelfstandig de toestellen te vliegen waar de vluchten mee werden uitgevoerd. Het is waar dat ik tijdens mijn opleidingen in sommige andere toestellen een paar uur als copiloot heb gevlogen. Maar iedere piloot weet dat je ze dan niet zelfstandig kunt besturen.”

“Bovendien staat nergens dat ik ervaring heb met de Electra L-188, de Douglas DC-3 en de DC-4, en dat waren de vliegtuigen die volgens de aanklagers zijn ingezet bij de dodenvluchten. En waarom zouden ze mij daar voor laten komen terwijl er op vliegveld Ezeiza twee complete squadrons klaar stonden met piloten die juist veel ervaring hadden met deze vliegtuigen?”

De aanklagers twijfelen ook aan de kwaliteit van de logboeken.

“Er staan hooguit kleine onzorgvuldigheden in. Maar ze trekken alles uit de kast. Ze halen mijn deelname aan de operatie Zeemeermin erbij, en suggereren zonder bewijs dat bij die operaties militaire acties tegen ‘opstandelingen’ plaatsvonden, terwijl het om jaarlijkse oefeningen met de marine van Paraguay ging. Ze noemen het zelfs verdacht dat ik ooit felicitaties kreeg vanwege bijzondere verdiensten, want dat moet wel te maken hebben met de ‘vuile oorlog’. Maar nooit komen ze met een direct bewijs.”

Waarom duurt het zo lang voor er een uitspraak is?

“Omdat de rechters overbelast zijn. Omdat veel mensen in het gerechtelijk systeem incompetent en lui zijn. Omdat dit proces zoveel zaken tegelijk behandelt en er altijd wel advocaten zijn die reden hebben de zaak van hun cliënt te vertragen. Omdat onder de vorige regering de druk groot was om geen verdachten vrij te laten. Kortom: omdat dingen hier in Argentinië zo gaan. Ondertussen ben ik 8 jaar van mijn leven kwijt.”

Kader

– BETICHT VAN UITVOEREN VAN DODENVLUCHTEN TIJDENS ARGENTIJNSE JUNTA

De tot Nederlander genaturaliseerde piloot Julio Poch, geboren en getogen in Argentinië, zit al sinds 2009 gevangen in Buenos Aires. Volgens de Argentijnse onderzoeksrechter Torres was Poch, die tijdens de militaire junta (1976-1983) als piloot bij de Argentijnse marine werkte, betrokken bij de beruchte dodenvluchten: het dumpen van gedrogeerde politieke tegenstanders in de zee. De arrestatie vond 8 jaar geleden plaats op de allerlaatste vlucht voor Pochs pensioen bij Transavia. Zijn zoon en collega Andy zat naast hem als copiloot. Zijn vrouw Grethe mocht mee in de cockpit. Toen hij in Valencia de handboeien om kreeg dacht hij even aan een grap van zijn collega’s.

Op dat moment liep er al een onderzoek van de Nederlandse justitie naar aanleiding van beschuldigingen van enkele Transavia-collega’s. Door dat verzoek kwam Poch in het vizier van de Argentijnse justitie. Omdat aan berechting in en uitlevering door Nederland haken en ogen zaten, is Poch in Spanje gearresteerd. Op datzelfde moment werd er een inval in zijn huis in Nederland gedaan.

De zaak-Poch is onderdeel van het zogeheten Esma-proces in Buenos Aires. In deze ronde staan nog 54 mensen terecht, waaronder 6 voor betrokkenheid bij de dodenvluchten. Esma was het opleidingscentrum van de marine. Tijdens de militaire junta deed het dienst als detentie- en martelcentrum. Poch wordt beschuldigd van betrokkenheid bij de dood van 25 gevangenen.

Deel deze pagina:

Klik hier voor volgend artikel

In de wachtkamer

Wat maakt patiënten tevreden over zorg? Voor de Zelfstandige Klinieken Nederland reisde ik samen met fotografe Claudia Otten het land

© copyright 2022 Michiel Zonneveld| ontwerp: Ministry of Data